TETRA (ang. Terrestrial Trunked Radio) to zaawansowany, otwarty standard cyfrowej łączności radiowej (tzw. łączności trankingowej), stworzony przez Europejski Instytut Norm Telekomunikacyjnych (ETSI) z myślą o profesjonalnych użytkownikach: służbach ratunkowych, bezpieczeństwa publicznego oraz infrastrukturze krytycznej. W Polsce technologia TETRA została oficjalnie wybrana jako wiodący i obowiązujący standard łączności cyfrowej dla służb podległych MSWiA.
Dla Jednostek Samorządu Terytorialnego (JST) i wydziałów zarządzania kryzysowego znajomość standardu TETRA jest dziś kluczowa. Planując modernizację systemów alarmowania, gminy muszą zagwarantować, że ich nowa infrastruktura będzie w stanie „porozumiewać się” w tym właśnie standardzie.
Czym TETRA różni się od tradycyjnego radia i telefonii GSM?
Wielu urzędników zadaje pytanie: „Po co budować nową sieć, skoro mamy telefony komórkowe?”. Różnica polega na niezawodności w sytuacjach skrajnych. Komercyjne sieci GSM (LTE/5G) są projektowane dla masowego odbiorcy i w momencie kryzysu (np. powódź, wypadek masowy) natychmiast ulegają przeciążeniu.
| Cecha | TETRA | Radio analogowe | Telefonia GSM (komórki) |
| Pojemność | Bardzo wysoka (TDMA 4 sloty) | Niska (1 kanał = 1 rozmowa) | Zależna od operatora |
| Jakość dźwięku | Czysty dźwięk cyfrowy bez szumów | Szumy i zakłócenia wraz z odległością | Wysoka, ale podatna na przeciążenia |
| Zasięg | O ok. 30% większy niż w analogu | Standardowy | Bardzo ograniczony bez masztów |
| Łączność bez masztu | TAK (tryb DMO) | TAK | NIE |
| Bezpieczeństwo | Szyfrowanie klasy państwowej | Brak/bardzo słabe | Szyfrowanie komercyjne |
| Połączenia grupowe | Natywne (Push-to-Talk) | Natywne | Trudne/niestabilne |
Jak to działa? Technologia TDMA i efektywność
Sercem standardu TETRA jest technologia TDMA (Time Division Multiple Access), czyli wielodostęp z podziałem czasowym. Pozwala ona na niezwykle efektywne wykorzystanie pasma radiowego:
- 4 w 1: jeden kanał radiowy o szerokości 25 kHZ zostaje podzielony na 4 niezależne szczeliny czasowe. Oznacza to, że na tej samej częstotliwości można prowadzić cztery niezależne rozmowy lub transmisje danych jednocześnie;
- częstotliwości: w Europie dla służb bezpieczeństwa zarezerwowano pasmo 380-470 MHz, co zapewnia doskonałą propagację fal (zasięg) i przenikalność przez przeszkody terenowe czy ściany budynków.
Tryby pracy:
- TMO (Trunked Mode Operation): tryb sieciowy, w którym komunikacja przechodzi przez stacje bazowe (maszty). System dynamicznie przydziela wolne kanały użytkownikom, co zapobiega ich blokowaniu.
- DMO (Direct Mode Operation): tryb bezpośredni (radio-do-radia). Pozwala na łączność nawet wtedy, gdy cała infrastruktura sieciowa zostanie zniszczona lub znajdziemy się poza jej zasięgiem (np. w głębokich piwnicach czy gęstym lesie).
Kluczowe funkcjonalności:
- błyskawiczny czas reakcji – zestawienie połączenia następuje w czasie poniżej 300–500 ms;
- System priorytetów – TETRA pozwala na nadawanie priorytetów. Jeśli linia jest zajęta, a oficer operacyjny musi nadać komunikat alarmowy, system natychmiast przerywa rozmowy o niższym priorytecie, aby udostępnić kanał;
- bezpieczeństwo i poufność – standard oferuje certyfikowane szyfrowanie transmisji radiowej oraz typu end-to-end. W przeciwieństwie do radia analogowego, nikt nieuprawniony nie może podsłuchać komunikacji służb;
- odporność i funkcje ratunkowe: radiotelefony TETRA są projektowane w standardach IP67/IP68 (pyło- i wodoszczelność) i posiadają funkcje takie jak „Man-Down” (automatyczne wezwanie pomocy po wykryciu upadku użytkownika).