Alarm to sygnał lub komunikat służący do szybkiego powiadomienia o zagrożeniu i nakłonienia ludzi do podjęcia określonych działań w celu ochrony życia i zdrowia. Jest jednym z najstarszych narzędzi komunikacji zbiorowej – od wieków pełnił funkcję graniczną między stanem normalnym a stanem zagrożenia, między spokojem a koniecznością natychmiastowej reakcji.
We współczesnych systemach bezpieczeństwa publicznego alarm nie jest jednorazowym sygnałem, lecz sekwencją komunikacyjną: najpierw przyciąga uwagę i przerywa codzienną aktywność, następnie wskazuje rodzaj zagrożenia, a docelowo kieruje zachowaniem ludności przez cały czas trwania sytuacji kryzysowej. Skuteczny alarm musi dotrzeć do jak największej liczby osób w jak najkrótszym czasie – zanim zagrożenie zrealizuje swoje skutki.
W polskim porządku prawnym rodzaje alarmów i sposób ich ogłaszania reguluje rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie systemów wykrywania skażeń i powiadamiania o ich wystąpieniu. Wyróżnia się między innymi alarm powszechny – ogłaszany w przypadku bezpośredniego zagrożenia ludności, na przykład klęską żywiołową, skażeniem chemicznym lub zagrożeniem militarnym – oraz sygnały uprzedzenia, które poprzedzają alarm właściwy i dają czas na zajęcie pozycji ochronnych lub uruchomienie procedur ewakuacyjnych. Każdy sygnał alarmowy ma przypisany precyzyjnie zdefiniowany wzorzec akustyczny: czas trwania, modulację tonu oraz – w przypadku komunikatów głosowych – ściśle określoną treść.
Z technicznego punktu widzenia alarm może być emitowany wieloma kanałami jednocześnie: przez syreny alarmowe (dźwięk docierający do osób przebywających na zewnątrz i w budynkach), systemy rozgłoszeniowe (komunikaty głosowe przez głośniki uliczne), powiadomienia SMS i push (do użytkowników sieci komórkowych), media publiczne (radio, telewizja, systemy RDS) oraz dedykowane aplikacje mobilne. Wielokanałowość nie jest nadmiarowością – każdy kanał dociera do innej grupy odbiorców i ma inne właściwości w warunkach kryzysowych. Sieci komórkowe mogą być przeciążone; syrena zadziała zawsze.
Dla jednostek samorządu terytorialnego alarm jest punktem kulminacyjnym całego systemu ostrzegania – momentem, do którego przygotowana jest cała infrastruktura techniczna i proceduralna. Jego skuteczność zależy nie tylko od sprawności urządzeń, ale też od tego, czy mieszkańcy rozumieją znaczenie sygnałów i wiedzą, jak zareagować. Dlatego obok infrastruktury technicznej równie ważna jest edukacja społeczna: regularne próby alarmowe, komunikacja o znaczeniu poszczególnych sygnałów i jasne instrukcje dla ludności. Alarm, którego nikt nie rozumie, nie spełnia swojej funkcji – nawet jeśli technicznie działa bez zarzutu.